دوشنبه, 18 بهمن 1395 ساعت 08:54

تشخیص اولیه علایم جسمانی‌سازی تنگی نفس ثانویه بر اختلافات زناشویی

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(2 رای‌ها)

111

تشخیص اولیه علایم جسمانی‌سازی تنگی نفس ثانویه بر اختلافات زناشویی

دکتر محسن دوستکام

بیمار ن. ز.

این گزارش با هدف معرفی موردی از تشخیص اولیه هویت علایم جسمانی‌سازی که همبودی comorbidity  بالایی با اختلافات زناشویی دارند نگاشته شده است.
مورد خانم ن. ز ۳۱ ساله، دانشجوی دکتری، متأهل و بدون فرزند است که با شکایت اولیۀ افسردگی، ناامیدی، علایم روان‌تنی و به دنبال آن اختلاف در روابط زناشویی به کلینیک روان‌شناختی اندیشه و رفتار مشهد در سال ۱۳۹۴ مراجعه نمود. خانم ن. ز ۴  سال از ازدواجش گذشته بود.  تنها دختر خانواده بوده و دو برادر کوچکتر از خود نیز دارد. در ارزیابی توسط آزمون ۱۶ عاملی شخصیت کتل، وی عوامل زیر نمرات برجسته‌تری را به دنبال داشتند:

عامل O: عزت نفس وی بسیار پایین برآورد شده است. احساسات ناایمنی، عدم اطمینان به خود،‌تاب‌آوری پایین در برابر حوادث و بحران‌ها و در مجموع حس سرخوردگی از همۀ جوانب زندگی در وی مشهود هستند.

عامل C: بلوغ روانی وی در حد نسبتاً مطلوبی برآورد شده است. هویت یافتگی ارتباطی، شغلی و ایدیولوژیک را به دست آورده است. نسبتاً ثبات شخصیتی دارد. اما نکتۀ مهم در ارزیابی این عامل از طریق آزمون و مصاحبه این بود که مشخص شد این هویت، متزلزل و سست می‌باشد و تحت تأثیر عامل عزت نفس هر آن احتمال فروپاشی دارد.

عامل L: عامل فوق، به نشخوارهای ذهنی rumination، خصومت‌طلبی،‌ افکار شبه پارانویید نه به معنای توهم و شکاکیت بلکه در حد افکار انتساب به خود و حساسیت‌های بین فردی، توقعات بالا در روابط و در نهایت واکنش‌های انفعالی می‌باشد. تحقیقات بسیاری نشان داده‌اند که بالا بودن نمرۀ عامل فوق با سلامت روان افراد همبستگی معکوس دارد.

عامل Q4: تفکر خانم ز. از نوع تفکر داغ، می‌باشد که همراه با فقدان مدیریت هیجانی،‌ تحریک‌پذیری،‌ خواب آشفته، ‌آسیب‌پذیری نسبت به اختلالات روان‌تنی می‌باشد.

شایان ذکر است که عامل Q4 در آزمون شخصیتی کتل، یکی از عوامل پیش‌بینی‌کنندۀ بسیار قوی برای آسیب‌پذیری به اختلالات روان‌تنی می‌باشد.

شرح جلسۀ اول و مصاحبۀ تشخیصی

از نظر خانوادگی،‌پشتیبانی و حمایت لازم را از خانواده داشته است اما بیشترین آسیب را در ازدواج با همسر تخریب‌گر و خانوادۀ وی به دست آورده است. استرس شدیدی دارد طوری که به گفتۀ خودش قبل از جلسه چندین بار احساس اجبار برای رفتن به دستشویی داشته است. چندین بار حملات شبه پنیک را در آسانسور تجربه نموده است. خانوادۀ همسر چندین بار وی را تحقیر کرده‌اند. حساسیت اضطرابی بالایی را هم در جریان مصاحبه و آزمون AS و هم در بیان تاریخچۀ شخصی دارد. خانم ن.ز بیان می‌کند که همسرش چندین بار به زور وی را زیر پتو و یا در آغوش نگاه داشته است تا تنگی نفس و احساس خفگی وی را درمان کند. نکته جالب توجه اینکه نشانه‌های فوق قبل از ازدواج وجود نداشته‌اند.

ابرازگری کلامی بیمار ضعیف است. خاطراتی از برون‌ریزی عصبی بیان می‌کند که طی آن مشت به دیوار می‌زده و به آرامی گریه می‌کرده اما جیغ و داد و فریاد نداشته است. محتوای افکار خودتخریبی و سرزنش خود بسیار زیاد است. در استرس‌های شدید (جلسه ۱۵ یعنی حدوداً ۴ ماه بعد که اولین تجربۀ تدریس را دارد) کمی مسخ شخصیت نیز رخ می‌دهد. ترس‌های دیگری نیز در همان جلسه آشکار می‌شوند که از مهمترین آنها می‌توان به خراب شدن دیوار اشاره کرد؛ فانتزی غالبی که از چند روز قبل از اولین جلسۀ تدریسش در دانشگاه شروع شد و پس از کلاس به پایان رسید.

علایم غالب جسمانی شامل تنگی نفس، ‌احساس گره در گلو، درد در قفسۀ سینه، گرفتگی عضلات،حالت تهوع و احساس خفگی می‌باشند. نرخ شیوع علایم پس از اختلافات و یا تحقیر از طرف همسر و در منزل مادرشوهر بیشتر است.

پس از جلسۀ اول که به تشخیص مسئله پرداخته شد، ۵ جلسه بعد به بررسی محتوای افکار، تکالیف شناختی، رشد عزت نفس و تمرکز بر نشانه‌ها گذشت.

یکی از مراحل درمانی بسیار مهم درباره بیمار ن.ز، شامل کشف کارکرد نشانه در جلسۀ هفتم بود. به بیمار آموزش داده شد تا جدولی شامل نشانۀ رفتاری یا جسمی (مانند تنگی نفس و یا احساس اجبار برای تخلیۀ مثانه)،‌علت خودآگاه و علت ناخودآگاه آماده نماید. این جدول تا چند جلسه بعد نیز تکمیل می‌شود. در بررسی و تفسیر کارکرد، ۲ نشانۀ تنگی نفس و احساس اجبار برای تخلیه مثانه طی جلساتی که اختصاصاً به گفت و گو در این مورد اختصاص داده می‌شد نتایج قابل توجهی به دست آمد:

کارکرد نشانۀ تنگی نفس:

براساس یافته‌های پژوهش محجل اقدم،‌ حسنخانی،‌ قره محمدلو و اسماعیلی (۱۳۹۲)، نشان داده شد که بین خودکارآمدی افراد و کنترل علایم آسم ارتباط وجود دارد. در واقع این حس که ما قادر به کنترل شرایط و اوضاع اطرافمان هستیم، زمینه‌ساز خودباوری و خودکارآمدی عمومی بیشتر است. اما فکر می‌کنید اگر چنین احساسی را از دست بدهیم چه اتفاقی می‌افتد؟ اگر ذهن و بدن را به صورت یک کل واحد در نظر بگیریم، بر طبق نظریه هموستاز homeostasis، این کل واحد احساس خطر کرده و شروع به تکاپو برای بازگشت به منطقۀ امن می‌گردد. همانطور که تب کردن، واکنش بدن برای بازگشت به منطقۀ امن است و یا حتی سرفه و عطسه، احساس تنگی نفس و خفگی نیز چنین کارکردی برای بیمار ن.ز دارند. ذهن و بدن چه هشیارانه و چه به صورت ناهشیار با هم هماهنگ می‌شوند و به بیمار هشدار می‌دهند که باید از منزل مادر شوهر (منطقه ناامن) دوری کند تا تحقیر نشود (منطقۀ امن). یکی از بهترین نشانه‌های بدنی در اینجا می‌تواند تنگی نفس باشد. تنگی نفس از معدود نشانه‌های جسمانی است که مختص مکان است و عموماً در مکان‌های بسته رخ می‌دهد. راه حل آن هم باز کردن پنجره یا بیرون رفتن به فضای باز است. همان چیزی که بیمار ن.ز نیاز دارد، یعنی بیرون رفتن از منزل مادر شوهر؛ اگرچه وی عادت کرده است تا حرفش را مستقیم بیان نکند و از این نشانه‌ها به صورت ناهشیار بهره می‌برد.

در نهایت،به دنبال بینشی که بیمار نسبت به کارکرد نشانه‌های خود کسب نمود، درمان وارد فاز دوم یعنی آموزش Training  شد و رویکردهایی مانند ریلکسیشن پیشرونده، فیدبک، آموزش حل مسئله و جرأت‌ورزی به کار گرفته شد. کل جلسات درمانی شامل ۱۷ جلسه طی ۶ ماه بود و یک جلسۀ پیگیری دو ماه بعد که با رضایت بیمار از کاهش چشمگیر نشانه‌ها و افزایش اعتماد به نفس و خودکارآمدی همراه بود.

در یادداشت‌های بعدی به تشریح کارکرد نشانه احساس اجبار برای تخلیه مثانه با اشاره به بیمار ن.ز خواهیم پرداخت.

 

 

منبع اصلي:

http://tanravanfarhang.ir

خواندن 933 دفعه آخرین ویرایش در دوشنبه, 18 بهمن 1395 ساعت 09:09

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

Dr.Mohsen Doustkam

Word Rezome

address.psychology

 

title.button kargah.public

دوره های آموزشی اتاق خواب...
ویژه کارمندان مرد شهرداری...
گروه درمانی دلزدگی زناشویی
شنبه, 19 ارديبهشت 1394
ثبت نام گروه درمانی دلزدگی و...
ویژه کارمندان مرد شهرداری...
کارگاه آموزشی ازدواج 93/9/11
یکشنبه, 09 آذر 1393
مخاطب: کارمندان نیروی...

links

Logo.ARC

 

پایگاه رسمی اطلاع رسانی پزشکی روان تنی
پايگاه تن، روان و فرهنگ

10 10

 

همکاران معتمد:

دکتر میترا مولایی نژاد

درمانگر اختلالات جنسی و واژینیسم

اصفهان